86 lat temu powołano Bataliony Chłopskie, jedną z największych organizacji zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego. Organizacja skupiała ponad 150 tys. członków. Jej żołnierze wzięli udział w około 6 tys. akcji bojowych oraz stoczyli około 900 bitew i potyczek, wnosząc istotny wkład w działalność Polskiego Państwa Podziemnego.
Obchody rozpoczęły się od złożenia kwiatów przy pomniku „Ku chwale Batalionów Chłopskich” oraz na grobie gen. dyw. Franciszka Kamińskiego, komendanta Batalionów Chłopskich, na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.
Następnie przy pomniku Żołnierzy Batalionów Chłopskich i Ludowego Związku Kobiet odbył się uroczysty Apel Pamięci. W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele władz państwowych, środowisk kombatanckich, organizacji społecznych oraz członkowie ruchu ludowego.
Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, minister Lech Parell, podkreślił szczególną rolę Batalionów Chłopskich w walce o niepodległość oraz znaczenie polskiej wsi w działalności konspiracyjnej.
„Żołnierze bronili przede wszystkim okolicznych wsi, swoich rodzin i zagród. Ta walka o własne małe ojczyzny znalazła wyraz już w pierwszej nazwie organizacji – Chłopska Straż. To właśnie z niej wyrosły Bataliony Chłopskie” – mówił Szef Urzędu – „Obrona życia i troska o bezpieczeństwo to podstawowe potrzeby człowieka i warunek jego istnienia. Gdy zabrakło państwa polskiego, obowiązek ich zaspokajania przejęli w jego imieniu sami obywatele. Odważnie podjęli ogromny trud i wykazali się sprawczością. Pokonali brak doświadczenia, kadry oficerskiej i uzbrojenia i stworzyli jedną z największych ochotniczych armii podziemnych w naszej historii”.
Minister zaznaczył, że pamięć o Batalionach Chłopskich jest jednocześnie hołdem dla polskiej wsi, której mieszkańcy stawiali czoła okupantowi, walcząc o godność, bezpieczeństwo i lepszą przyszłość swoich rodzin. Szef Urzędu wrócił również uwagę na solidarność mieszkańców wsi oraz powszechny charakter walki o niepodległość. Jak podkreślił: „Oddając dziś honory żołnierzom Batalionów Chłopskich i ich komendantowi, generałowi Franciszkowi Kamińskiemu, przypominamy, że walka o niepodległość Polski była sprawą powszechną. Nie toczyła się wyłącznie w miastach. Obejmowała ludzi z najmniejszych nawet wiosek. Była sprawą ponad wszelkimi podziałami”.
Szef Urzędu wskazał, że doświadczenia historyczne dowodzą zdolności Polaków do jednoczenia się wobec zagrożeń. Podkreślił, że o sile państwa decyduje nie tylko potencjał militarny, ale także „siła wewnętrzna” i morale społeczeństwa, apelując o jedność mimo istniejących różnic.
Szef Urzędu zaznaczył również znaczenie osobistej odpowiedzialności i zaangażowania obywatelskiego, wskazując, że każdy powinien zaczynać od siebie i działać na rzecz wspólnego dobra. Odwołał się przy tym do postawy żołnierzy Batalionów Chłopskich, „którzy wykonali swoje zadanie, nie czekając, aż zrobi to ktoś za nich”.
„Chylimy czoła przed ich ofiarą krwi, przed doznanymi represjami i prześladowaniami. Cześć ich pamięci!” – zakończył wystąpienie minister.
W odczytanym przez sekretarza stanu w MON Pawła Bejdę liście Wicepremier, Minister Obrony Narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz podkreślił szczególne miejsce Batalionów Chłopskich w historii polskiej wsi, ruchu ludowego i walki o niepodległość. Zwrócił uwagę na ich walkę z okupantem, obronę mieszkańców Zamojszczyzny przed terrorem i wysiedleniami oraz rolę kobiet z Ludowego Związku Kobiet. Podkreślił, że dziedzictwo Batalionów Chłopskich jest świadectwem patriotyzmu, odwagi, odpowiedzialności za wspólnotę i wierności Rzeczypospolitej.
Podczas uroczystości głos zabrał także przedstawiciel Zarządu Głównego Ogólnopolskiego Związku Żołnierzy Batalionów Chłopskich, Marcin Zaborowski, który przypomniał historię powstania Batalionów Chłopskich oraz rolę, jaką w tworzeniu formacji odegrał generał Franciszek Kamiński.
Podkreślił, że Bataliony Chłopskie, Ludowy Związek Kobiet i Zielony Krzyż powstały w odpowiedzi na okupację i terror, a ich działalność była wyrazem patriotyzmu i walki o niepodległość Polski. Zwrócił uwagę na skalę działalności formacji, która liczyła dziesiątki tysięcy żołnierzy i przeprowadziła tysiące akcji zbrojnych, w tym walki w obronie Zamojszczyzny oraz Republiki Pińczowskiej. Przypomniał również o ogromnej ofierze poniesionej przez członków organizacji – śmierci ponad 10 tys. działaczy i żołnierzy Batalionów Chłopskich – oraz o powojennych represjach, które dotknęły członków organizacji niepodległościowych.
Marcin Zaborowski wspomniał także o niedawno zmarłym płk. Zbigniewie Zaborowskim „Sokole” – żołnierzu Batalionów Chłopskich i Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, naukowcu, konstruktorze oraz wieloletnim działaczu Związku. Podkreślił jego patriotyzm, zaangażowanie społeczne oraz wkład w powstanie pomnika, przed którym odbyła się uroczystość.
Uroczystość zakończyło złożenie wieńców i wiązanek kwiatów przy pomniku Żołnierzy Batalionów Chłopskich i Ludowego Związku Kobiet.
Bataliony Chłopskie powstały w sierpniu 1940 r. z inicjatywy Stronnictwa Ludowego „Roch”, początkowo jako Chłopska Straż „Chłostra”. W ich działalność zaangażowanych było ponad 150 tys. żołnierzy, którzy prowadzili działania zbrojne i sabotażowe, m.in. w obronie Zamojszczyzny. BCh przeprowadziły około 6 tys. akcji bojowych i stoczyły około 900 bitew i potyczek, a część ich oddziałów została w 1943 r. włączona do Armii Krajowej.
W walkach i wskutek represji zginęło około 10 tys. osób związanych z ruchem, a po wojnie wielu żołnierzy BCh zostało poddanych represjom komunistycznym. Bataliony Chłopskie rozwiązano we wrześniu 1945 r., a ich działalność pozostaje ważną częścią historii polskiego ruchu oporu i walki o niepodległość.
Obchody 86. rocznicy ich powołania są okazją do przypomnienia żołnierzy BCh oraz mieszkańców polskiej wsi, którzy zaangażowali się w walkę z okupantem i ponieśli ofiarę w walce o niepodległość Polski.
